Telefon: 0545 690 53 53

İstinaf ve Temyiz nedir?

İstinaf ve temyiz'in ne olduğunu öğrenmeden önce hukuk sistemimizdeki yerini bilmenin yararı olacaktır. Türk Hukuk sistemi üç dereceli bir sistemdir.Bir dava önce ilk derece mahkemesinde açılır. iş mahkemeleri ,aile mahkemeleri, asliye hukuk mahkemeleri ,asliye ceza mahkemeleri, ağır ceza mahkemeleri özel ve genel mahkemeler ayrımı olmak kaydıyla ilk derece mahkemelerine örnek olarak gösterilebilir. Herhangi bir ilk derece mahkemesi sonuçlandığında kararın yerinde olmadığını düşünüyorsanız bu kararın yerine getirilmesini önleyebilmek için kanun yollarına başvurabilirsiniz.İşte bu noktada karşımıza istinaf ve temyiz kavramları devreye girecektir.

İSTİNAF

İstinaf kanun yoluna başvurulduğunda, istinaf mahkemesi (bölge adliye mahkemesi) dava ile ilgili hem vakıaları el alır hem de hukuki denetim yapar. Yani, istinaf mahkemesi yerel mahkeme tarafından toplanmamış bir delili toplayabilir, yeniden tanık dinleyebilir veya keşif yapabilir. İstinaf mahkemesi, hukuk veya ceza dava dosyasında mevcut olan ve topladığı diğer tüm delillerle birlikte hukuki denetim de yaparak istinaf incelemesi netcesinde kararını verir.

İstinafa kanun yoluna başvurmanın ise bazı şartları vardır. Bunlar:

  • İlk derece hukuk mahkemelerinin, miktar veya değeri 4.400 TL’yi (2019 yılı için) geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararları kesindir. Ancak manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf kanun yoluna başvurulabilir (HMK md. 341/2).
  • Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda 4.400 TL’lik kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir (HMK md. 341/3).
  • Alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü 4.400 TL’yi geçmeyen taraf, istinaf kanun yoluna başvuramaz (HMK md. 341/4.
  • Kural olarak yerel mahkemelerin verdiği ara kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvuru yapılamaz. Ancak, bu ara kararları da son karar aleyhine istinaf başvurusu yapılması halinde istinaf incelenmesinde hüküm ile birlikte denetlenir.
  • İhtiyati haciz, ihtiyati tedbir birer ara karar olmasına rağmen bu ara kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulabilir (HMK md. 341/1).

İstinaf Başvuru Süresi

İstinaf başvuru süresinin başlaması için hükmün usulüne uygun bir şekilde taraflara tebliğ veya tefhim edilmesi gerekir. Usulüne uygun yapılmayan tefhim (duruşmada hazır olan tarafa kararı bildirme) veya tebliğ, istinaf başvuru süresinin işlemeye başlamasını engeller.

Hukuk davası için istinaf başvuru süresi, hükmün usulüne uygun tebliği veya tefhiminden itibaren iki haftadır (HMK md. 345).

TEMYİZ

Temyiz incelemesi ise, Yargıtay’ın istinaf mahkemesi tarafından verilen kararı sadece hukuki yönden denetlemesi anlamına gelmektedir. Yargıtay, temyiz incelemesi ile kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını denetler. Yani, yargıtay ilgili kanun maddelerinin dosyadaki delillerle oluşan maddi vakıaya yerinde uygulanıp uygulanmadığı yönünde hukuki bir denetim yapar. Yargıtay temyiz incelemesi aşamasında delil toplayamaz, tanık dinleyemez, keşif yapamaz.

Temyiz Başvuru Süresi

Temyiz süresi, istinaf mahkemesi kararının tefhimi veya tebliğinden itibaren 15 gündür (CMK 291/1).Temyiz süresinin hesaplanmasında kararın verildiği gün hesaba katılmaz.

Temyiz Başvurusu Nasıl Yapılır?

Temyiz başvurusu, hükmü veren istinaf mahkemesine (bölge adliye mahkemesi) bir Temyiz Dilekçesi verilerek yapılır. Temyiz dilekçesinde temyiz nedenlerine yer verilmelidir. Sanığın mahkum olduğu ceza miktarı ne olursa olsun kendiliğinden temyize tabi mahkeme kararları yoktur.